I (Vesnom1) Stopȏm sve po stopȏm i p’jeskove r’ječne prevaljujem, Naslage nepregledne ove koznačeg i koznakog, I u bruju vjetra jednoličnom kao da dočujem Nešto iza vjetra – nešto ko srse vjetrom posjeklog. To prizorište prȅpāsti mazovskom zemljom caruje, Iz blatišta močvarnog kao iždžiklo na puškomet, I kao što vazduh, ne pitaj kako, vodom postaje, I hladet me ta sablasna sabiva u rukoplet. Tu ne poznavam nikog da na ishodu se izuje Pred ulaskom u Pjesmohram – tek cariva zloslutnja, Pa i svetost žrtve sve koju Starac Mjesec tihuje, Tišina da l’ je blažena ili neugodna ćutnja? I zamnije me zvjezdanim ćilibarom uskršnjih oganja uton, U kolikim će se vodama prati i moje krsta vr’jedno truplo. II (Ivanjem2) Nedogled iména u kojim večerima konačiš, Zàparen je spomen na proteknute ljude – i mene, čovjeka bivšeg – kao kad krvnik zovne ga na praznik – Tope se lojane sv’jeće – izdišu i ljudske sjene. Zasušeno blato kao međuvr’jeme međumirno – Jer rat je zapamtljivi prauzrok mnogog krtog mira – Sa cipele se truni pa opet gȕžva sa sparinom – Jednoliko zveči gnjecava paljba žalostiva – Frazēm po frazēm – Ivanje, vatre, olistale krošnje I kreštanje galeblje i gavranji predsumračni grak - Olovno sv’jetli more – bezbojne sirotinjske nošnje – na purpuran praznik teku, niz r’jeku, u zastaru – strah ih jedin sačinjava – kao unjkav glas blasfemije ječi u bespomoć – noć – lanterna se vodom nakrivljuje… III (Roš hašanom3) I okošt tvoj prljavosivi u magle i u sjene - u bezmirisne kiše i vjetar hladni avetinjski, Enigma, znam, je – no da l’ jave ili opsjene, golubije oči znaju (ili ne znaju) dubinski pogled izvana naunutar: a očima naizvan: Splavari mlate veslima mokrim na mrazeve suhe: Na međama fantazme rukolet krajnje je naivan, Rukohvat maniričan: bojom zvuka viju se trube! Magle su i sjene, oka desnog, a zatim i l’jevog: Prevoze pjeskarski čamci nevidu ljudskome trunje: I bóre su bespomoćne: rukavci čela Jevrejkinog: Sipa sve u obrve: preko nosa skače u krpe sirotinjske: stanuje u njima samo bl’jeda tama: Il’ boja je ipak stvarna u njenoj korpi s narančama?4 IV (Kozoroškim suncostajem) Zacakljen decembar kao beonjača oka plačnog Raspaljuje nebo vedro, razvjenčava načas sivu od grčine i od stratusa – i ničeg nema stvarnog – Orbita staješ dječija – Sagitarijus – i sniju li sniju psovači i pjesnici – r’ječi ne dostaje - tek smrtima živa r’jeka r’ječiju vlasti utiče; A pokretna sjena varljiva čeka da se nadvije nad dimove sve i sne – tišina je! – kao izmišljen da je ružičasti znak prolaznog lica u groznici – Kao da promišljeno izmišljen je zakulisni grad i plavetnilo ubogo vječito u dvoumici je li ovdje je zalutalo i je l’ kozorog je rȁd promrznutoj selici uduhnuti odušak ht’jenja – Godinama, godinama na biotopu zlopaćenja… Iz ciklusa Mayim Chayim rukopisa Kadiš za Sarajevo1 vesna (rus. весна; polj. wiosna) - proljeće 2 Ivanje – dan ljetnjeg solsticijuma, 24. juna; prema katoličkom kalendaru slavi se na dan rođenja Sv. Ivana Krstitelja. U srednjem vijeku praznik je nazivan i „ljetni Božić“. Rituali i simbolika praznika upućuju na njegovo predhrišćansko porijeklo. 3 Praznik truba (Yom Teruah), poznatiji i kao Roš Hašana, prvi je od jevrejskih jesenjih praznika. Započinje prvog dana (na mladi mjesec) sedmog mjeseca, a obilježava kraj poljoprivredne i svetkovinske godine. Ime mu potiče od zapovijesti o ritualnom okupljanju kraj vode i duvanju u šofar (ovnujski rog), što se tumači kao poziv na introspekciju, pokajanje i povezivanje s Bogom u svečanom vremenu pripreme za Dan pomirenja. Vrijeme pripreme naziva se i „deset dana pokajanja“ ili „dani strahopoštovanja“, a završava se praznikom Jom Kipur. Tokom obredne molitve grijesi se simbolično bacaju u vodu (tašlih). „Praznik truba“ ujedno je i platno poljskog slikara Aleksandra Gjerimskog, a prikazuje sumračni pejsaž luke na Visli (u blizini varšavskog Novog grada) i varšavsku jevrejsku sirotinju zabilježenu u molitvenom obredu. Gjerimski je naslikao tri verzije iste scene. Prva datira iz 1884. i izložena je u stalnoj postavci Nacionalnog muzeja u Varšavi. Druga je nestala tokom Drugog svjetskog rata i još uvijek nije pronađena, dok se treća verzija čuva u Nacionalnom muzeju u Krakovu. 4 Ulje na platnu „Jevrejka s narančama“ poljskog slikara Aleksandra Gjerimskog (1850-1901), nastalo između 1880-1881. Radi se o još jednom iz serije radova koji pokazuju realistične scene iz života jevrejskog stanovništva u siromašnim naseljima oko rijeke Visle. Na slici je prikazana jevrejska trgovkinja obučena sirotinsjki, ozbiljno tužnog i bespomoćnog lica i izboranog čela na glavi prekrivenoj maramom,. Dvije korpe sa jarko obojenim narančama vise joj preko ruku naglašavajući kontrast, dok se u pozadini vide blijedi krovovi varšavskih nastambi. Slika je u vlasništvu Nacionalnog muzeja u Varšavi. Tokom Varšavskog ustanka 1944. nestala je bez traga, a ponovo je pronađena 2010. kada se pojavila na maloj aukciji u njemačkom gradu Bukstehude u Donjoj Saksoniji, procijenjena tek na 4.400 eura vrijednosti. Naredne godine vraćena je Nacionalnom muzeju u Varšavi, gdje je od tada izložena u okviru stalne postavke.
